Dee Ward Hock’un kurduğu VISA, 1970’ten beri yüzde 10,000 büyüme ile inanması güç bir pazar performansına örnektir. Halen yılda yüzde 20 oranında büyümekte, dünya çapında 200 ülkede faaliyet göstermektedir ve yarım milyar müşterisi vardır. Yıllık cirosu ise 1 trilyon Amerikan doları civarındadır!

Hock, en başından beri, güç ve yetkinin organizasyon geneline dağıtılmış olduğu, çeşitlilik ve yaratıcılık ile donatılmış bir yapı kurmayı kafaya koymuştu: “VISA’da, görünmez bir organizasyon oluşturmaya ve bu yapıyı sürdürmeye çalıştık. VISA’da yapı ya da yönetim değil, sonuçlar görünür.”

Hock, sanayi devrimine bağlı olarak emir-komuta ve kontrol üzerine kurulmuş olan klasik organizasyon yapısının artık geçerli olmadığına inanıyordu. Bu nedenle daha esnek ve demokratik olduğuna inandığı, tamamen ademi-merkezi ve katılımcılığa dayalı, kâr amaçlı ve hissedarlık prensibi olmayan bir organizasyon kurdu. Yetki, karar verme ve güç, organizasyonun merkezinden mümkün olduğu kadar uzağa konumlandırılıp, üye kurumlara teslim edildi; bu üyeler VISA kredi kartlarının dağıtım hakkına sahip olan finansal kuruluşlardır.

VISA üyeleri, aynı anda hem birbirleri ile rekabet içinde olup hem de işbirliği yapmaktadırlar. Müşteri kazanmak için birbirlerine rakiptirler, çünkü aynı ülkede hatta aynı şehirde, onlarca banka veya finans kurumu VISA kredi kartı dağıtıcısı olabilir. Fakat üyeler aynı zamanda işbirliği yapmak zorundadır. Sistemin işlemesi için, VISA kartlarını kabul eden satıcılar, herhangi bir yerde bulunan herhangi bir bankanın kartı ile satış işlemi yapabilmelidir. Bu nedenle üye bankalar kartın biçimi, yapısı ve birçok başka konuda belli standartlara uymak ve satıcı - banka işlemlerinin yapıldığı ortak bir takas merkezine üye olmayı kabul etmelidirler.

Hock’un sözleriyle, “Üye kurumlar, VISA adı altında kendi finansal ürünlerini piyasaya sürüp pazarlamakta ve kendi fiyatlarını belirlemekte serbesttir. Fakat aynı zamanda, VISA’nın bir organizasyon olarak başarılı olabilmesi için birbirleriyle yakın işbirliği içindedirler.”

Hock VISA’nın yapısını tasarlarken, yetki ve fonksiyonların mümkün olan en alt düzeye ait olmasını sağlamaya çalıştı. Buna göre, hiçbir fonksiyon daha alt veya ikincil bir düzeyde gerçekleştirilebilecekken, daha üst bir düzeyde (merkez veya organizasyon genelinde) gerçekleşmemelidir. Aynı şekilde, daha alt bir düzey tarafından kullanılabilecek bir yetki veya kuvvet, daha üstteki herhangi bir düzeyin elinde olmamalıdır. Ayrıca VISA’da emir-komuta zinciri yoktur. Yetki üstten alta değil, alttan üste verilir; aynı demokratik bir devletteki gibi. Buna göre üye bankalar, ulusal, bölgesel ve uluslararası alanda düzenlenen kurul toplantılarına temsilciler gönderirler. Bu sistem hiyerarşik gibi görünse de, VISA hiyerarşisi bir emir-komuta zinciri değildir. Aksine, bu kurul sistemi, üyelerin ortak sorunlarını dile getirmeleri, tartışabilmeleri ve çeşitli konularda fikir birliğine varıp sistemin gelişimine katkıda bulunmaları için bir forum niteliğini taşır.

Hock’a göre VISA, “biyolojik yapıda” bir organizasyondur; kendi kendine gelişebilen, yenilikler yapabilen ve kendi kendini organize edebilen bir yapıdır. Bu nedenle VISA, büyük boyutlu bir organizasyonun merkeziyetçi, denetçi ve tehditkâr olmadan nasıl etkili ve başarılı olabileceğine örnektir. “VISA, demokrasinin belirgin özelliklerini taşır; serbest piyasa ekonomisi, franchising gibi, neredeyse her tür organizasyon türünden izler vardır. Fakat VISA, bunların hiçbiri değildir. Vücut ve beyin gibi kendi kendini organize edebilir. Amaç birliği ve birimler arası dayanışmayı elden bırakmadan değişen koşullara uyum sağlayabilir.” Başka bir değişle, VISA’nın ürün/hizmetini “koordinasyon” (uyumlaştırma) olarak görebiliriz. VISA, 21. yüzyılda şebeke organizasyonlarının nasıl yapılandırılabileceğine dair canlı bir örnektir.